

- Jakie są wymagania normy ISO 45001?
- 4. Kontekst organizacji – wymagania ISO 45001
- 5. Przywództwo i uczestnictwo pracowników – wymagania ISO 45001
- 6. Planowanie – zagrożenia, ryzyka i szanse w ISO 45001
- 7. Wsparcie – zasoby, kompetencje i dokumentacja ISO 45001
- 8. Działania operacyjne – wymagania ISO 45001 w praktyce
- 9. Ocena efektów działania – jak sprawdzać skuteczność ISO 45001?
- 10. Doskonalenie – wymagania ISO 45001
- ISO 45001:2018/Amd 1:2024 – wymagania dotyczące zmian klimatu
- Ryzyko psychospołeczne a wymagania ISO 45001
- Dokumentacja ISO 45001 – jakie dokumenty i zapisy są potrzebne?
- Czy Twoja firma spełnia wymagania ISO 45001? Sprawdź 10 pytań
- Najczęstsze błędy w interpretacji wymagań ISO 45001
- ISO 45001:2027 – co z wymaganiami nowej normy?
- FAQ – najczęściej zadawane pytania o wymagania ISO 45001
- Jak spełnić wymagania ISO 45001 w swojej organizacji?
Wymagania ISO 45001 określają, w jaki sposób organizacja powinna zarządzać bezpieczeństwem i higieną pracy, aby skutecznie identyfikować zagrożenia, ograniczać ryzyko zawodowe, angażować pracowników i stale doskonalić warunki pracy. Norma ma zastosowanie w przedsiębiorstwach każdej wielkości – od niewielkich firm usługowych po rozbudowane zakłady produkcyjne i organizacje wielooddziałowe.
Czy wystarczy posiadać aktualne oceny ryzyka zawodowego, instrukcje BHP i dokumentację szkoleń, aby spełnić ISO 45001?
Nie. Norma wymaga czegoś więcej: spójnego systemu zarządzania, w którym bezpieczeństwo jest uwzględniane w podejmowaniu decyzji, planowaniu procesów, zarządzaniu zmianami i codziennym funkcjonowaniu organizacji.
Przykładowo firma może posiadać kompletną dokumentację BHP, a mimo to nie spełniać wszystkich wymagań ISO 45001, jeśli nie analizuje przyczyn powtarzających się incydentów, nie angażuje pracowników w identyfikowanie zagrożeń albo nie sprawdza skuteczności wdrożonych zabezpieczeń.
W tym przewodniku wyjaśniamy:
- jakie wymagania zawiera ISO 45001:2018;
- co oznaczają poszczególne punkty normy od 4 do 10;
- jak zastosować wymagania ISO 45001 w praktyce;
- jak zarządzać zagrożeniami, ryzykiem i szansami;
- jakie dokumenty i dowody są potrzebne;
- jakie znaczenie ma poprawka ISO 45001:2018/Amd 1:2024;
- jak sprawdzić, czy organizacja spełnia wymagania normy.
Przedstawiamy również przykłady zastosowania normy w przedsiębiorstwach produkcyjnych, budowlanych, logistycznych i usługowych.
Jeżeli dopiero poznajesz normę, zacznij od przewodnika ISO 45001 – System Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy.
Jakie są wymagania normy ISO 45001?
Norma ISO 45001:2018 określa wymagania dotyczące Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem i Higieną Pracy. Jej celem jest umożliwienie organizacji zapewniania bezpiecznych i zdrowych warunków pracy poprzez zapobieganie urazom oraz problemom zdrowotnym związanym z wykonywaniem pracy.
ISO 45001 składa się z dziesięciu głównych rozdziałów.
Rozdziały 1–3 określają zakres normy, odniesienia normatywne oraz stosowaną terminologię.
Wymagania dotyczące funkcjonowania Systemu Zarządzania BHP znajdują się w rozdziałach 4–10.
| Rozdział ISO 45001 | Czego dotyczą wymagania? |
|---|---|
| 4. Kontekst organizacji | Uwarunkowania działalności, zainteresowane strony i zakres systemu |
| 5. Przywództwo i uczestnictwo pracowników | Odpowiedzialność kierownictwa, polityka BHP, konsultacje |
| 6. Planowanie | Zagrożenia, ryzyka i szanse, wymagania prawne, cele BHP |
| 7. Wsparcie | Zasoby, kompetencje, komunikacja, dokumentacja |
| 8. Działania operacyjne | Nadzór nad procesami, ograniczanie ryzyka, zarządzanie zmianami |
| 9. Ocena efektów działania | Monitorowanie, ocena zgodności, audyty, przegląd zarządzania |
| 10. Doskonalenie | Incydenty, niezgodności, działania korygujące i ciągłe doskonalenie |
Wymagania te są wzajemnie powiązane. Nie można skutecznie zarządzać zagrożeniami bez odpowiedniego planowania, a doskonalenie systemu wymaga wcześniejszego monitorowania jego wyników.
Czy wszystkie wymagania ISO 45001 są obowiązkowe?
Organizacja deklarująca zgodność swojego systemu z ISO 45001 powinna spełniać wszystkie wymagania normy, które mają zastosowanie w ustalonym zakresie Systemu Zarządzania BHP.
Nie oznacza to jednak, że każda firma musi stosować identyczne procedury, dokumenty i rozwiązania techniczne.
Inaczej będzie wyglądało zarządzanie zagrożeniami w firmie biurowej zatrudniającej kilkanaście osób, a inaczej w przedsiębiorstwie budowlanym prowadzącym jednocześnie kilka inwestycji.
ISO 45001 określa wymagania, ale pozostawia organizacji możliwość dobrania sposobów ich realizacji do własnej działalności.
4. Kontekst organizacji – wymagania ISO 45001
Rozdział 4 dotyczy zrozumienia organizacji, warunków jej funkcjonowania, potrzeb zainteresowanych stron oraz określenia zakresu Systemu Zarządzania BHP.
To punkt wyjścia do prawidłowego zaplanowania pozostałych działań.
4.1 Zrozumienie organizacji i jej kontekstu
Organizacja powinna określić czynniki wewnętrzne i zewnętrzne, które mogą wpływać na jej zdolność do osiągania zamierzonych rezultatów Systemu Zarządzania BHP.
Czynniki wewnętrzne mogą obejmować:
- strukturę organizacyjną i podział odpowiedzialności;
- rodzaj procesów i stosowanych technologii;
- kompetencje pracowników;
- kulturę bezpieczeństwa;
- warunki i organizację pracy;
- stan techniczny maszyn i wyposażenia.
Do czynników zewnętrznych mogą należeć:
- przepisy prawa i wymagania branżowe;
- warunki rynkowe i oczekiwania kontrahentów;
- dostępność odpowiednio wykwalifikowanych pracowników;
- działalność podwykonawców;
- zmiany technologiczne;
- warunki środowiskowe i zmiany klimatu.
Przykład – przedsiębiorstwo produkcyjne
Firma planuje uruchomienie dodatkowej zmiany nocnej.
Zmiana organizacji pracy może wpłynąć na zmęczenie pracowników, dostępność osób nadzorujących, możliwość reagowania na awarie oraz ryzyko popełniania błędów.
Takie uwarunkowania powinny zostać przeanalizowane przy planowaniu Systemu Zarządzania BHP.
Jak wykazać spełnienie wymagania?
Organizacja może przedstawić analizę kontekstu, ocenę istotnych czynników i dowody uwzględnienia ich w planowaniu systemu. Norma nie narzuca jednego obowiązkowego formularza analizy kontekstu.
4.2 Potrzeby i oczekiwania pracowników oraz innych zainteresowanych stron
Organizacja powinna ustalić, które strony zainteresowane mają znaczenie dla Systemu Zarządzania BHP i jakie ich wymagania należy uwzględnić.
Najważniejszą grupą są pracownicy, ale w zależności od charakteru działalności znaczenie mogą mieć również:
- pracodawcy i kadra kierownicza;
- wykonawcy zewnętrzni i podwykonawcy;
- klienci i inwestorzy;
- organy nadzoru;
- osoby odwiedzające obiekty;
- przedstawiciele pracowników;
- inne osoby, na których bezpieczeństwo może wpływać działalność organizacji.
Przykład – firma budowlana
Generalny wykonawca prowadzi prace z udziałem kilku podwykonawców.
Oprócz wymagań prawa musi uwzględnić ustalenia dotyczące organizacji robót, zasad poruszania się po terenie budowy oraz bezpieczeństwa prac prowadzonych równocześnie.
Ważne jest również określenie, które wymagania zainteresowanych stron mają zostać uwzględnione w systemie.
4.3 Określenie zakresu Systemu Zarządzania BHP
Organizacja powinna ustalić granice i zastosowanie systemu.
Zakres powinien uwzględniać działalność organizacji, zidentyfikowane uwarunkowania, zainteresowane strony oraz działania związane z pracą, nad którymi organizacja sprawuje kontrolę lub na które może wpływać.
Przykład: przedsiębiorstwo posiada centralę, zakład produkcyjny i magazyn zewnętrzny.
Przy określaniu zakresu należy przeanalizować, jakie działania i lokalizacje będą objęte systemem oraz jakie powiązania i zagrożenia występują między nimi.
Nie można arbitralnie wyłączyć istotnych działań objętych kontrolą organizacji, aby uniknąć uwzględnienia związanych z nimi zagrożeń zawodowych.
Zakres systemu powinien być dostępny jako informacja udokumentowana.
4.4 System Zarządzania BHP
Organizacja ma ustanowić, wdrożyć, utrzymywać i stale doskonalić system obejmujący procesy oraz ich wzajemne powiązania.
W praktyce oznacza to stworzenie spójnych mechanizmów zarządzania bezpieczeństwem, a nie kilku niezależnych procedur.
Najczęstszy problem: firma posiada ocenę ryzyka, instrukcje, szkolenia i rejestry zdarzeń, ale żaden proces nie zapewnia systematycznej analizy zgłaszanych zagrożeń ani przekazywania wyników kierownictwu.
W takiej sytuacji elementy BHP istnieją, lecz mogą nie tworzyć skutecznie funkcjonującego systemu zarządzania.
5. Przywództwo i uczestnictwo pracowników – wymagania ISO 45001
Rozdział 5 jest jednym z najważniejszych elementów normy.
ISO 45001 opiera się na założeniu, że bezpieczeństwo pracy stanowi odpowiedzialność całej organizacji, a szczególną rolę odgrywają najwyższe kierownictwo oraz osoby wykonujące pracę.
5.1 Przywództwo i zaangażowanie kierownictwa
Najwyższe kierownictwo ponosi odpowiedzialność za skuteczność Systemu Zarządzania BHP.
Nie wystarczy powołać pełnomocnika lub przekazać całości działań służbie BHP.
Kierownictwo powinno między innymi:
- zapewniać odpowiednie zasoby;
- ustalać politykę i cele BHP;
- integrować wymagania systemu z procesami biznesowymi;
- wspierać osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo;
- zapewniać warunki do konsultacji i uczestnictwa pracowników;
- promować ciągłe doskonalenie i kulturę bezpieczeństwa.
Przykład – zakład produkcyjny
Kierownictwo podejmuje decyzję o zwiększeniu wydajności linii produkcyjnej.
Zgodnie z podejściem ISO 45001 decyzja powinna uwzględniać również wpływ przyspieszenia produkcji na obciążenie pracowników, organizację pracy i skuteczność stosowanych zabezpieczeń.
Bezpieczeństwo nie powinno być analizowane dopiero po uruchomieniu zmiany.
5.2 Polityka bezpieczeństwa i higieny pracy
Organizacja powinna ustanowić politykę BHP odpowiednią do charakteru swojej działalności i występujących zagrożeń.
Polityka obejmuje zobowiązania dotyczące zapewniania bezpiecznych i zdrowych warunków pracy, spełniania odpowiednich wymagań, eliminowania zagrożeń, ograniczania ryzyk BHP, konsultacji i uczestnictwa pracowników oraz ciągłego doskonalenia.
Powinna być dostępna jako informacja udokumentowana, komunikowana wewnątrz organizacji i udostępniana zainteresowanym stronom w odpowiednim zakresie.
Praktyczna wskazówka: polityka BHP nie powinna być jedynie ogólną deklaracją umieszczoną na tablicy informacyjnej.
Jej zobowiązania powinny mieć odzwierciedlenie w celach, decyzjach kierownictwa i działaniach operacyjnych.
5.3 Role, odpowiedzialność i uprawnienia
Organizacja powinna określić i komunikować odpowiedzialności oraz uprawnienia związane z Systemem Zarządzania BHP.
Mogą one dotyczyć:
- najwyższego kierownictwa;
- kierowników działów i procesów;
- służby BHP;
- pełnomocnika systemu;
- audytorów wewnętrznych;
- pracowników i osób nadzorujących prace.
Odpowiedzialność za bezpieczeństwo powinna odpowiadać rzeczywistym obowiązkom i możliwościom podejmowania decyzji.
Przykład: kierownik magazynu odpowiada za organizację ruchu wózków widłowych. Powinien więc posiadać odpowiednie uprawnienia organizacyjne do wprowadzania i egzekwowania zasad bezpieczeństwa w podległym obszarze.
5.4 Konsultacje i uczestnictwo pracowników
To jedno z najbardziej charakterystycznych wymagań ISO 45001.
Norma wymaga ustanowienia procesów konsultacji i uczestnictwa pracowników na właściwych poziomach i w odpowiednich funkcjach organizacji.
Szczególne znaczenie ma udział pracowników niepełniących funkcji kierowniczych, którzy bezpośrednio wykonują pracę i są narażeni na zagrożenia.
Konsultacje oznaczają poznawanie opinii pracowników przed podjęciem decyzji.
Uczestnictwo oznacza ich aktywny udział w odpowiednich działaniach i podejmowaniu decyzji dotyczących BHP.
Pracownicy mogą uczestniczyć między innymi w:
- identyfikowaniu zagrożeń;
- ocenianiu ryzyka;
- określaniu potrzebnych zabezpieczeń;
- analizowaniu incydentów;
- ustalaniu działań doskonalących;
- ocenie skuteczności przyjętych rozwiązań.
Organizacja powinna także identyfikować i usuwać bariery utrudniające udział pracowników, na przykład bariery językowe, brak dostępu do informacji lub obawę przed negatywnymi konsekwencjami zgłaszania problemów.
Przykład – magazyn
Kierownictwo przygotowuje projekt nowych tras transportowych.
Zamiast wyłącznie przekazać pracownikom gotowy plan, konsultuje rozwiązania z operatorami wózków i pracownikami magazynu.
Osoby wykonujące pracę wskazują miejsca o ograniczonej widoczności i sytuacje, w których piesi przecinają trasy wózków.
Dzięki temu projekt organizacji ruchu może zostać poprawiony jeszcze przed wdrożeniem.
Ważne: samo zamontowanie skrzynki na sugestie nie zapewnia automatycznie spełnienia wymagania. Trzeba również wykazać, że pracownicy mają rzeczywistą możliwość uczestniczenia w odpowiednich działaniach.
6. Planowanie – zagrożenia, ryzyka i szanse w ISO 45001
Rozdział 6 dotyczy identyfikowania zagrożeń, oceny ryzyk i szans, wymagań prawnych oraz planowania celów BHP.
To jeden z najbardziej rozbudowanych i praktycznych obszarów normy.
6.1 Działania odnoszące się do ryzyk i szans
Organizacja powinna określić ryzyka i szanse, którymi należy zarządzać, aby System Zarządzania BHP osiągał zamierzone rezultaty, zapobiegał niepożądanym skutkom i podlegał doskonaleniu.
ISO 45001 rozróżnia kilka powiązanych zagadnień:
- zagrożenia związane z pracą;
- ryzyka dotyczące bezpieczeństwa i zdrowia pracowników;
- inne ryzyka dla Systemu Zarządzania BHP;
- szanse dotyczące poprawy BHP i funkcjonowania systemu.
Nie należy sprowadzać wszystkich tych zagadnień do jednego rejestru bez uwzględnienia ich różnic.
6.1.2.1 Identyfikacja zagrożeń
Norma wymaga ustanowienia proaktywnego i ciągłego procesu identyfikowania zagrożeń.
Analiza powinna uwzględniać między innymi:
- rutynowe i nierutynowe czynności;
- sposób organizacji pracy;
- czynniki społeczne oraz psychospołeczne;
- warunki i środowisko pracy;
- maszyny, urządzenia i materiały;
- czynnik ludzki;
- wcześniejsze incydenty i ich przyczyny;
- potencjalne sytuacje awaryjne;
- planowane oraz wprowadzane zmiany;
- pracowników, wykonawców i inne osoby znajdujące się w obszarze oddziaływania działalności.
Przykład – firma budowlana
Przedsiębiorstwo wykonuje prace na wysokości.
Podczas identyfikacji zagrożeń należy przeanalizować nie tylko ryzyko upadku pracownika, ale również zagrożenia związane ze spadającymi przedmiotami, warunkami pogodowymi, dostępem do stanowisk i wykonywaniem równoległych prac przez inne zespoły.
Identyfikacja zagrożeń powinna być aktualizowana odpowiednio do zmian warunków i organizacji pracy.
6.1.2.2 Ocena ryzyk BHP i innych ryzyk dla systemu
Po zidentyfikowaniu zagrożeń organizacja powinna ocenić związane z nimi ryzyka, uwzględniając istniejące środki kontroli.
Powinna również ocenić inne ryzyka wpływające na ustanowienie, wdrożenie, funkcjonowanie i utrzymywanie systemu.
Przykład ryzyka BHP: możliwość urazu pracownika podczas obsługi maszyny.
Przykład innego ryzyka dla systemu: brak dostępności osób posiadających kompetencje potrzebne do nadzorowania określonych działań BHP.
Oba zagadnienia są istotne, ale mogą wymagać innych metod oceny i innych działań.
Organizacja powinna określić odpowiednie metody oraz kryteria oceny ryzyka i stosować je w sposób systematyczny.
6.1.2.3 Ocena szans dotyczących BHP i systemu zarządzania
ISO 45001 wymaga także określania szans związanych z poprawą bezpieczeństwa pracy oraz skuteczności Systemu Zarządzania BHP.
Szansą może być na przykład:
- zastosowanie nowego rozwiązania technicznego eliminującego niebezpieczną czynność;
- zmiana organizacji pracy ograniczająca przeciążenie;
- zwiększenie udziału pracowników w identyfikowaniu zagrożeń;
- poprawa komunikacji między działami;
- wykorzystanie wspólnych procesów z istniejącego systemu ISO 9001 lub ISO 14001.
Przykład – produkcja
Zakład planuje modernizację stanowiska pakowania.
Automatyzacja części czynności może nie tylko zwiększyć wydajność, ale także ograniczyć ręczne przenoszenie ciężkich ładunków.
W takim przypadku zmiana stanowi możliwość poprawy bezpieczeństwa, którą warto uwzględnić w planowaniu.
6.1.3 Wymagania prawne i inne wymagania
Organizacja powinna identyfikować aktualne wymagania prawne i inne zobowiązania mające zastosowanie do jej zagrożeń i Systemu Zarządzania BHP.
Musi również określić sposób uwzględniania tych wymagań w działaniach organizacji oraz zapewniać dostęp do odpowiednich informacji.
W Polsce znaczenie mogą mieć między innymi:
- Kodeks pracy;
- przepisy ogólne dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy;
- przepisy odnoszące się do określonych stanowisk i procesów;
- wymagania dotyczące maszyn i urządzeń;
- wymagania w zakresie szkoleń oraz kwalifikacji;
- przepisy dotyczące czynników szkodliwych i niebezpiecznych;
- inne właściwe regulacje branżowe.
Zakres obowiązków zależy od działalności konkretnej organizacji.
Przykład: przedsiębiorstwo kupuje nową maszynę.
Oprócz jej wymagań technicznych powinno przeanalizować wymagania dotyczące bezpieczeństwa użytkowania, odpowiedniego przygotowania pracowników i warunków eksploatacji.
ISO 45001 nie zastępuje przepisów prawa. Pomaga natomiast systematycznie zarządzać ich identyfikowaniem, stosowaniem i oceną zgodności.
6.1.4 Planowanie działań
Organizacja powinna zaplanować działania odnoszące się do zagrożeń, ryzyk, szans, wymagań prawnych i gotowości do reagowania na sytuacje awaryjne.
Ważne jest określenie nie tylko tego, co należy zrobić, ale także sposobu włączenia działań do procesów organizacji oraz oceny ich skuteczności.
Przykład: po stwierdzeniu zagrożenia kolizjami wózków z pieszymi firma planuje montaż barier, zmianę oznakowania i przeszkolenie pracowników.
Dodatkowo określa sposób sprawdzenia, czy po wprowadzeniu zmian liczba niebezpiecznych sytuacji uległa zmniejszeniu.
6.2 Cele BHP i planowanie ich osiągnięcia
Cele powinny być spójne z polityką BHP, odpowiednie dla organizacji, monitorowane i komunikowane.
Jeśli jest to wykonalne, powinny być mierzalne.
Przy planowaniu celów należy określić działania, zasoby, odpowiedzialności, terminy i sposoby oceny rezultatów.
Przykłady celów BHP
| Cel | Przykładowy miernik |
|---|---|
| Poprawa bezpieczeństwa transportu wewnętrznego | Realizacja zaplanowanych zabezpieczeń i analiza zdarzeń |
| Poprawa skuteczności działań korygujących | Odsetek działań zakończonych terminowo i ocenionych jako skuteczne |
| Wzmocnienie uczestnictwa pracowników | Liczba i jakość rozpatrzonych zgłoszeń zagrożeń |
| Poprawa bezpieczeństwa maszyn | Realizacja planu eliminowania zidentyfikowanych zagrożeń |
| Usprawnienie zarządzania zmianą | Udział zmian poprzedzonych wymaganą oceną ryzyka |
Ważne: samo wyznaczenie celu „zero wypadków” nie wystarczy. Organizacja powinna również określać działania prowadzące do poprawy bezpieczeństwa i monitorować ich skuteczność.
7. Wsparcie – zasoby, kompetencje i dokumentacja ISO 45001
Rozdział 7 określa wymagania dotyczące zapewnienia zasobów niezbędnych do funkcjonowania Systemu Zarządzania BHP.
7.1 Zasoby
Organizacja powinna zapewnić zasoby potrzebne do ustanowienia, wdrożenia, utrzymywania i doskonalenia systemu.
Mogą to być:
- odpowiednio wykwalifikowani pracownicy;
- wyposażenie i środki bezpieczeństwa;
- środki finansowe;
- czas niezbędny do realizacji działań;
- infrastruktura;
- systemy informacyjne i narzędzia monitorowania.
Przykład: firma wyznacza pracownika odpowiedzialnego za kontrolę zabezpieczeń, ale nie zapewnia mu czasu na realizację tych zadań.
Formalne przydzielenie odpowiedzialności nie zapewnia jeszcze skutecznego funkcjonowania procesu.
7.2 Kompetencje
Organizacja powinna określić wymagane kompetencje osób, których praca może wpływać na wyniki w zakresie BHP.
Następnie musi zapewnić odpowiednie kompetencje, w razie potrzeby podjąć działania w celu ich uzyskania i ocenić skuteczność tych działań.
Dowodami kompetencji mogą być między innymi wykształcenie, doświadczenie, kwalifikacje, wyniki oceny umiejętności i odpowiednie szkolenia.
Przykład – magazyn
Pracownik zostaje wyznaczony do prowadzenia kontroli określonego wyposażenia.
Przed powierzeniem mu obowiązku organizacja powinna sprawdzić, jakie kompetencje i ewentualne kwalifikacje są wymagane do realizacji tych czynności.
Samo uczestnictwo w szkoleniu nie zawsze wystarcza do potwierdzenia wszystkich potrzebnych kompetencji.
7.3 Świadomość
Pracownicy powinni być świadomi odpowiednich zagrożeń i ryzyk, polityki BHP, swojego wpływu na funkcjonowanie systemu oraz możliwych konsekwencji nieprzestrzegania wymagań.
Ważna jest również świadomość możliwości zgłaszania niebezpiecznych sytuacji oraz zasad postępowania w przypadku wystąpienia poważnego i bezpośredniego zagrożenia.
Przykład: pracownik obsługujący maszynę powinien wiedzieć nie tylko, gdzie znajduje się instrukcja, ale również jakie zagrożenia występują przy danej czynności i jak reagować na niebezpieczną sytuację.
7.4 Komunikacja
Organizacja powinna określić zasady komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej dotyczącej Systemu Zarządzania BHP.
Należy ustalić, jakie informacje mają być przekazywane, kiedy, komu i w jaki sposób.
Ważna jest również możliwość przekazywania informacji zwrotnej.
Przykład – przedsiębiorstwo budowlane
Zmiana harmonogramu powoduje, że dwa zespoły mają wykonywać prace w tej samej strefie.
Skuteczna komunikacja pozwala wcześniej zidentyfikować dodatkowe zagrożenia i uzgodnić odpowiednie środki bezpieczeństwa.
7.5 Informacje udokumentowane
ISO 45001 wymaga utrzymywania i przechowywania określonych informacji udokumentowanych.
Nie oznacza to obowiązku opracowania jednej, rozbudowanej księgi BHP.
Organizacja powinna zapewnić odpowiednie dokumenty i zapisy wynikające z wymagań normy oraz inne informacje niezbędne do skutecznego funkcjonowania systemu.
Ważne jest również nadzorowanie dokumentacji, w tym jej dostępności, aktualności, identyfikacji, ochrony i przechowywania.
Przykład: na stanowisku pracy dostępna jest starsza wersja instrukcji, mimo że po modernizacji maszyny zatwierdzono nowe zasady obsługi.
Problem dotyczy nie tylko treści instrukcji, ale również skuteczności nadzoru nad informacjami udokumentowanymi.
Szczegółowe przykłady dokumentów przedstawiamy w dalszej części przewodnika.
8. Działania operacyjne – wymagania ISO 45001 w praktyce
Rozdział 8 dotyczy praktycznego nadzorowania działalności organizacji oraz stosowania rozwiązań zapewniających odpowiednie zarządzanie zagrożeniami i ryzykiem BHP.
To obszar, w którym można najlepiej zaobserwować, czy wymagania normy rzeczywiście funkcjonują w codziennej pracy.
8.1 Planowanie i nadzór nad działaniami operacyjnymi
Organizacja powinna ustanowić i nadzorować procesy niezbędne do realizacji wymagań Systemu Zarządzania BHP.
W praktyce może to obejmować między innymi:
- zasady wykonywania prac;
- stosowanie zabezpieczeń;
- kontrolę wyposażenia;
- zarządzanie pracami nietypowymi;
- nadzór nad podwykonawcami;
- zarządzanie zmianami;
- właściwą komunikację i koordynację prac.
Nadzór powinien odpowiadać charakterowi procesów i rzeczywistym zagrożeniom.
8.1.2 Eliminowanie zagrożeń i ograniczanie ryzyk BHP
Jednym z kluczowych wymagań ISO 45001 jest stosowanie hierarchii środków ograniczania ryzyka.
Oznacza to, że organizacja nie powinna automatycznie zaczynać od wyposażania pracowników w środki ochrony indywidualnej.
W pierwszej kolejności należy rozważać rozwiązania skuteczniej eliminujące zagrożenie albo ograniczające możliwość narażenia pracowników.
Hierarchia środków ograniczania ryzyka według ISO 45001


1. Eliminacja zagrożenia
Całkowite usunięcie źródła zagrożenia.
Przykład: wyeliminowanie konieczności wykonywania niebezpiecznej pracy na wysokości poprzez zmianę technologii montażu.
2. Zastąpienie rozwiązaniem mniej niebezpiecznym
Wykorzystanie materiału, procesu lub technologii stwarzających mniejsze zagrożenie.
Przykład: zastąpienie szczególnie niebezpiecznego preparatu chemicznego substancją o mniejszym potencjale szkodliwego oddziaływania.
3. Techniczne środki ochrony i reorganizacja pracy
Zastosowanie zabezpieczeń technicznych lub odpowiednich zmian w organizacji pracy.
Przykład: montaż osłon maszyny, barier oddzielających ruch pieszych od pojazdów czy skutecznej wentylacji miejscowej.
4. Administracyjne środki nadzoru i szkolenia
Wprowadzenie odpowiednich instrukcji, zasad organizacyjnych, oznakowania, nadzoru i szkoleń.
Przykład: określenie zasad dopuszczania pracowników do szczególnie niebezpiecznych czynności.
5. Środki ochrony indywidualnej
Zastosowanie odpowiednich środków ochrony pracownika, gdy są niezbędne w świetle wyników oceny zagrożeń i pozostałych zastosowanych środków.
Przykład: ochronniki słuchu, odpowiednia ochrona dróg oddechowych czy zabezpieczenia chroniące przed określonymi zagrożeniami.
Ważne: wybór środków powinien uwzględniać konkretny rodzaj zagrożenia, wymagania prawne i skuteczność zastosowanych rozwiązań. Różne środki ochrony mogą być stosowane równocześnie.
8.1.3 Zarządzanie zmianą
ISO 45001 wymaga ustanowienia procesów kontrolowania planowanych zmian, które mogą wpływać na bezpieczeństwo pracy.
Zmiany mogą obejmować:
- nowe maszyny i urządzenia;
- zmiany technologiczne;
- nowe materiały i substancje;
- zmiany organizacji pracy;
- nowe lokalizacje;
- zmiany wymagań prawnych;
- nowe informacje dotyczące zagrożeń i ryzyka.
Należy również analizować skutki zmian nieplanowanych i podejmować odpowiednie działania ograniczające ich niepożądane następstwa.
Przykład – zakład produkcyjny
Firma wymienia urządzenie na model o większej wydajności.
Przed uruchomieniem powinna przeanalizować zagrożenia związane z nowym urządzeniem, organizacją stanowiska, kompetencjami operatorów, czynnościami konserwacyjnymi i sytuacjami awaryjnymi.
Prawidłowe zarządzanie zmianą pomaga ograniczać ryzyko jeszcze przed rozpoczęciem normalnej eksploatacji.
8.1.4 Zakupy, wykonawcy i procesy zlecane na zewnątrz
Organizacja powinna odpowiednio zarządzać zagrożeniami związanymi z zakupami, działalnością wykonawców zewnętrznych oraz procesami zlecanymi na zewnątrz.
W przypadku podwykonawców istotne jest skoordynowanie działań umożliwiających identyfikowanie zagrożeń i kontrolowanie ryzyka wynikającego ze wzajemnego oddziaływania prac.
Przykład – utrzymanie ruchu
Zewnętrzna firma serwisowa wykonuje naprawę maszyny na terenie zakładu.
Organizacja powinna zapewnić odpowiednią koordynację i nadzór nad zagrożeniami związanymi z pracą serwisantów, własnych pracowników oraz uruchamianiem i zabezpieczaniem urządzenia.
Samo podpisanie umowy z podwykonawcą nie usuwa zagrożeń ani nie zwalnia organizacji z właściwych obowiązków.
8.2 Gotowość i reagowanie na sytuacje awaryjne
Organizacja powinna przygotować odpowiednie procesy postępowania w potencjalnych sytuacjach awaryjnych.
Ich zakres powinien wynikać z rozpoznanych zagrożeń i specyfiki działalności.
Mogą dotyczyć między innymi:
- pożaru;
- uwolnienia substancji niebezpiecznej;
- awarii instalacji;
- wypadku podczas pracy;
- zdarzeń wymagających ewakuacji;
- awarii powodujących poważne zagrożenie dla pracowników.
Ważne jest zapewnienie odpowiedniej komunikacji, przygotowania osób, reagowania oraz okresowego testowania rozwiązań tam, gdzie jest to wykonalne.
Przykład – zakład chemiczny
Organizacja opracowała instrukcję postępowania w przypadku wycieku substancji niebezpiecznej.
Aby sprawdzić skuteczność przygotowania, powinna również odpowiednio testować przyjęte rozwiązania, oceniać wyniki i doskonalić procedury.
Sama obecność instrukcji nie dowodzi jeszcze, że organizacja jest przygotowana do skutecznej reakcji.
9. Ocena efektów działania – jak sprawdzać skuteczność ISO 45001?
Rozdział 9 dotyczy monitorowania wyników Systemu Zarządzania BHP, oceny zgodności, audytów wewnętrznych i przeglądów zarządzania.
Organizacja powinna wiedzieć, czy przyjęte rozwiązania przynoszą oczekiwane rezultaty.
9.1 Monitorowanie, pomiary, analiza i ocena wyników
Organizacja powinna ustalić, co należy monitorować i mierzyć, jakimi metodami oraz w jakich terminach.
Wskaźniki mogą obejmować zarówno informacje o zdarzeniach, które już wystąpiły, jak i dane dotyczące działań zapobiegawczych.
Przykładowe wskaźniki wyników BHP
| Wskaźnik | Co pomaga ocenić? |
|---|---|
| Liczba i charakter wypadków | Zdarzenia i ich skutki |
| Zdarzenia potencjalnie wypadkowe | Zagrożenia ujawniające się w praktyce |
| Terminowość realizacji działań korygujących | Sprawność reagowania na problemy |
| Wyniki przeglądów zabezpieczeń | Skuteczność nadzoru technicznego |
| Realizacja celów BHP | Postępy w doskonaleniu |
| Zgłoszenia zagrożeń od pracowników | Funkcjonowanie mechanizmów komunikacji i uczestnictwa |
| Wyniki testów awaryjnych | Przygotowanie do reagowania na sytuacje awaryjne |
Praktyczna wskazówka: niewielka liczba zgłoszonych zdarzeń potencjalnie wypadkowych nie zawsze oznacza wysoki poziom bezpieczeństwa.
Może również wskazywać, że pracownicy nie mają odpowiednich możliwości zgłaszania problemów albo obawiają się konsekwencji.
Dlatego wskaźniki należy interpretować w kontekście organizacji.
9.1.2 Ocena zgodności z wymaganiami prawnymi i innymi wymaganiami
Norma wymaga ustanowienia procesów okresowej oceny zgodności z właściwymi wymaganiami prawnymi i innymi zobowiązaniami.
Nie wystarczy posiadać aktualny wykaz przepisów.
Organizacja powinna również oceniać, czy stosuje wymagania, które mają do niej zastosowanie, oraz podejmować odpowiednie działania w przypadku stwierdzenia problemów.
Przykład: firma posiada wymagane zasady prowadzenia określonych kontroli, ale część przeglądów nie została zrealizowana w przewidzianych terminach.
Ocena zgodności powinna umożliwić zidentyfikowanie problemu i podjęcie odpowiednich działań.
9.2 Audyt wewnętrzny ISO 45001
ISO 45001 wymaga przeprowadzania audytów wewnętrznych w zaplanowanych odstępach czasu.
Audyt ma dostarczać informacji, czy System Zarządzania BHP spełnia wymagania normy oraz własne wymagania organizacji i czy jest skutecznie wdrożony oraz utrzymywany.
Należy zapewnić odpowiedni program audytów, kompetencje audytorów, obiektywizm oceny i dokumentowanie wyników.
Norma nie ustanawia jednej obowiązkowej częstotliwości audytu dla wszystkich firm. Program powinien uwzględniać między innymi znaczenie procesów, zmiany oraz wyniki poprzednich ocen.
Jeżeli potrzebujesz niezależnej oceny systemu, IKMJ realizuje audyty wewnętrzne ISO 45001, analizy luk i audyty dokumentacji.
9.3 Przegląd zarządzania
Najwyższe kierownictwo powinno okresowo oceniać System Zarządzania BHP pod kątem jego przydatności, adekwatności i skuteczności.
Przegląd powinien uwzględniać między innymi:
- zmiany czynników wpływających na system;
- realizację polityki i celów BHP;
- wyniki monitorowania;
- informacje o incydentach i niezgodnościach;
- wyniki audytów;
- ocenę zgodności;
- potrzeby zainteresowanych stron;
- dostępność zasobów;
- możliwości doskonalenia.
Przykład: kierownictwo analizuje informacje o powtarzających się zagrożeniach związanych z transportem wewnętrznym.
Na tej podstawie podejmuje decyzję o zmianie organizacji ruchu oraz przeznaczeniu środków finansowych na dodatkowe zabezpieczenia.
Taki przegląd przynosi praktyczną wartość, ponieważ łączy analizę wyników z decyzjami organizacyjnymi.
10. Doskonalenie – wymagania ISO 45001
Ostatni rozdział dotyczy reagowania na problemy i systematycznej poprawy skuteczności Systemu Zarządzania BHP.
10.1 Postanowienia ogólne dotyczące doskonalenia
Organizacja powinna identyfikować możliwości doskonalenia i podejmować odpowiednie działania służące osiąganiu zamierzonych rezultatów systemu.
Doskonalenie może wynikać z audytów, analiz incydentów, zgłoszeń pracowników, monitorowania wyników i przeglądów kierownictwa.
10.2 Incydenty, niezgodności i działania korygujące
ISO 45001 wymaga odpowiedniego reagowania na incydenty i niezgodności.
W przypadku wystąpienia problemu organizacja powinna nie tylko usunąć jego bezpośrednie skutki, lecz także ocenić potrzebę działań eliminujących przyczyny.
Należy również sprawdzić, czy podobne problemy mogą występować w innych obszarach, oraz ocenić skuteczność podjętych działań.
Przykład – firma produkcyjna
Pracownik zgłasza zdarzenie potencjalnie wypadkowe: podczas czyszczenia maszyny doszło do niezamierzonego uruchomienia jej elementu.
Firma przeprowadza analizę i stwierdza, że przyczyną problemu nie był wyłącznie błąd pracownika, ale także niewystarczające zabezpieczenie procesu czyszczenia.
Działanie polegające na ponownym przeszkoleniu operatorów może okazać się niewystarczające.
Konieczne może być przeanalizowanie zabezpieczeń technicznych, zasad odłączania energii oraz sposobu organizacji i nadzorowania prac.
Po wdrożeniu zmian organizacja powinna sprawdzić, czy przyczyny problemu zostały skutecznie usunięte.
10.3 Ciągłe doskonalenie
Organizacja powinna stale doskonalić przydatność, adekwatność i skuteczność Systemu Zarządzania BHP.
Nie oznacza to konieczności corocznego opracowywania wszystkich procedur od nowa.
Doskonalenie może polegać na:
- skuteczniejszym eliminowaniu zagrożeń;
- poprawie sposobu organizacji pracy;
- zwiększaniu uczestnictwa pracowników;
- usprawnianiu komunikacji;
- doskonaleniu monitorowania wyników;
- poprawie skuteczności działań korygujących.
Najważniejsze jest to, aby podejmowane działania rzeczywiście wpływały na bezpieczeństwo pracy i funkcjonowanie systemu.
ISO 45001:2018/Amd 1:2024 – wymagania dotyczące zmian klimatu
W lutym 2024 roku opublikowano poprawkę ISO 45001:2018/Amd 1:2024 dotyczącą uwzględniania zmian klimatu w systemach zarządzania.
Zmiany odnoszą się do dwóch punktów normy:
4.1 Kontekst organizacji – organizacja musi określić, czy zmiana klimatu jest istotnym zagadnieniem dla jej Systemu Zarządzania BHP.
4.2 Zainteresowane strony – dodano uwagę wskazującą, że odpowiednie zainteresowane strony mogą mieć wymagania związane ze zmianą klimatu.
Co to oznacza w praktyce?
Każda organizacja powinna rozważyć znaczenie zmian klimatu dla swojego systemu BHP.
Nie oznacza to jednak automatycznego obowiązku wdrożenia jednakowych działań klimatycznych w każdej firmie.
Zakres odpowiednich środków powinien wynikać z analizy wpływu zmian klimatu na działalność, zagrożenia i warunki pracy.
Przykład 1. Firma budowlana – wysokie temperatury
Przedsiębiorstwo prowadzi prace na zewnątrz.
Coraz częstsze okresy wysokich temperatur mogą zwiększać zagrożenie przegrzaniem organizmu pracowników, odwodnieniem i obniżeniem koncentracji.
Organizacja powinna rozważyć, czy zjawiska te są istotne dla jej systemu i jakie działania są odpowiednie.
Mogą one obejmować zmianę harmonogramu pracy, zapewnienie dostępu do wody, odpowiednich przerw i miejsc odpoczynku oraz dostosowanie nadzoru nad pracami.
Przykład 2. Firma logistyczna – ekstremalne zjawiska pogodowe
Przedsiębiorstwo organizuje dostawy i prace przeładunkowe.
Gwałtowne zjawiska atmosferyczne mogą wpływać na bezpieczeństwo pracy kierowców, operatorów sprzętu i pracowników magazynowych.
Organizacja może uwzględnić te zagrożenia w planowaniu operacyjnym i przygotowaniu do sytuacji awaryjnych.
Przykład 3. Zakład produkcyjny – warunki pracy w halach
Wysokie temperatury w halach produkcyjnych mogą zwiększać obciążenie organizmu pracowników.
Firma powinna przeanalizować warunki pracy, możliwości poprawy wentylacji, organizację przerw i inne odpowiednie środki ochronne.
Czy wymagane jest posiadanie osobnej procedury klimatycznej?
Nie. Poprawka nie nakazuje automatycznego tworzenia oddzielnej procedury pod nazwą „Zmiany klimatu”.
Ważne jest przeprowadzenie odpowiedniej analizy i uwzględnienie jej wyników w funkcjonowaniu systemu.
Jeżeli dany czynnik okaże się istotny, powinien zostać uwzględniony w odpowiednich procesach zarządzania BHP.
Ryzyko psychospołeczne a wymagania ISO 45001
Często spotykanym nieporozumieniem jest przekonanie, że ISO 45001 dotyczy przede wszystkim zagrożeń fizycznych i wypadków przy pracy.
Tymczasem już wydanie ISO 45001:2018 uwzględnia zagadnienia związane z organizacją pracy, czynnikami społecznymi i zagrożeniami psychospołecznymi.
Mogą one mieć wpływ na zdrowie pracowników oraz bezpieczeństwo wykonywanych zadań.
Jakie zagrożenia psychospołeczne należy rozważyć?
W zależności od organizacji mogą to być:
- nadmierne obciążenie pracą;
- długotrwała presja czasu;
- niewłaściwa organizacja pracy zmianowej;
- brak odpowiedniego wsparcia przełożonych;
- przemoc, nękanie lub niewłaściwe relacje w miejscu pracy;
- niejasny podział odpowiedzialności;
- obciążające warunki wykonywania pracy.
Nie każde z tych zagrożeń musi występować w każdej organizacji. Należy jednak właściwie rozpoznawać te, które mają znaczenie w konkretnych warunkach pracy.
Przykład – firma usługowa
W przedsiębiorstwie usługowym pracownicy regularnie realizują zadania pod presją bardzo krótkich terminów.
Powoduje to częste nadgodziny, zmęczenie i problemy z koncentracją.
Zamiast ograniczać działania do ogólnego szkolenia o radzeniu sobie ze stresem, organizacja może przeanalizować obciążenie pracą, zasady przydzielania zadań, terminy i możliwości zgłaszania przeciążenia.
Takie podejście koncentruje się na źródłach zagrożenia, a nie wyłącznie na jego skutkach.
ISO 45001 a ISO 45003
Norma ISO 45003 zawiera wytyczne dotyczące zarządzania ryzykiem psychospołecznym w ramach systemu zarządzania BHP.
Może stanowić przydatne uzupełnienie ISO 45001, szczególnie dla organizacji chcących szerzej przeanalizować zagrożenia związane z organizacją pracy i zdrowiem psychicznym.
ISO 45003 nie jest jednak obowiązkowym warunkiem uzyskania certyfikatu ISO 45001.
Dokumentacja ISO 45001 – jakie dokumenty i zapisy są potrzebne?
ISO 45001 wymaga określonych informacji udokumentowanych, ale nie narzuca jednakowego zestawu procedur wszystkim organizacjom.
Dokumentacja powinna odpowiadać wielkości firmy, specyfice procesów, zagrożeniom i potrzebom związanym z nadzorowaniem Systemu Zarządzania BHP.
Przykłady dokumentów i dowodów zgodności
| Obszar | Przykładowa dokumentacja lub dowody |
|---|---|
| Zakres systemu | Udokumentowany zakres Systemu Zarządzania BHP |
| Polityka i cele BHP | Polityka, cele oraz plany ich realizacji |
| Zagrożenia i ryzyka | Wyniki analiz, metodyka i kryteria oceny |
| Wymagania prawne | Informacje o właściwych wymaganiach i wynikach oceny zgodności |
| Kompetencje | Zapisy potwierdzające odpowiednie kompetencje |
| Działania operacyjne | Odpowiednie instrukcje i zasady nadzoru |
| Monitorowanie | Wyniki pomiarów, kontroli i ocen |
| Audyty wewnętrzne | Program audytów i wyniki ocen |
| Przegląd zarządzania | Udokumentowane wyniki przeglądu |
| Incydenty i niezgodności | Zapisy o zdarzeniach i podjętych działaniach |
| Doskonalenie | Dowody realizacji i oceny skuteczności działań |
Tabela pokazuje przykładowe sposoby dokumentowania zgodności. Nie jest zamkniętym wykazem wszystkich wymaganych informacji udokumentowanych ani obowiązkiem tworzenia oddzielnego dokumentu dla każdego wiersza.
Czy ISO 45001 wymaga księgi BHP?
Nie. Norma nie ustanawia ogólnego obowiązku posiadania dokumentu o nazwie „Księga BHP”.
Organizacja może przygotować taki dokument, jeśli uważa go za przydatny, ale może również stosować inne rozwiązania.
W praktyce ważniejsze od nazwy dokumentu jest to, czy zawiera odpowiednie informacje i wspiera funkcjonowanie systemu.
Czy można wykorzystać dokumentację wynikającą z przepisów BHP?
Tak. W wielu organizacjach istnieją już dokumenty, które można wykorzystać podczas spełniania wymagań ISO 45001.
Dotyczy to na przykład ocen ryzyka zawodowego, instrukcji, wyników pomiarów i dokumentacji szkoleń.
Należy jednak sprawdzić, czy dokumenty te są odpowiednie, aktualne i wystarczające z punktu widzenia wymagań systemu.
Czy można zintegrować dokumentację ISO 45001 z ISO 9001 i ISO 14001?
Tak. Wspólne procesy zarządzania mogą wykorzystywać tę samą dokumentację, jeżeli zapewnia ona spełnienie odpowiednich wymagań każdej normy.
Przykładowo organizacja może mieć wspólne zasady nadzorowania dokumentów, prowadzenia audytów i przeglądów zarządzania.
Należy jednak pamiętać, że wymagania dotyczące zagrożeń zawodowych, konsultacji pracowników i bezpieczeństwa procesów operacyjnych pozostają charakterystyczne dla ISO 45001.
Czy Twoja firma spełnia wymagania ISO 45001? Sprawdź 10 pytań
Poniższa lista pozwala wstępnie zastanowić się, które obszary Systemu Zarządzania BHP wymagają dodatkowej uwagi.
- Czy organizacja określiła istotne czynniki wpływające na System Zarządzania BHP?
- Czy zakres systemu odpowiada rzeczywiście wykonywanej działalności?
- Czy najwyższe kierownictwo aktywnie uczestniczy w zarządzaniu bezpieczeństwem?
- Czy pracownicy mają realną możliwość konsultacji i uczestnictwa w działaniach BHP?
- Czy zagrożenia są identyfikowane także podczas zmian, prac nietypowych i działań podwykonawców?
- Czy organizacja ocenia ryzyka i szanse oraz planuje działania na podstawie wyników tych ocen?
- Czy stosowane zabezpieczenia są dobierane z uwzględnieniem odpowiedniej hierarchii ograniczania ryzyka?
- Czy organizacja okresowo ocenia zgodność z wymaganiami prawnymi i innymi zobowiązaniami?
- Czy monitoruje wyniki BHP, prowadzi audyty wewnętrzne i przeglądy zarządzania?
- Czy analizuje przyczyny incydentów i sprawdza skuteczność działań korygujących?
Jeżeli na część pytań odpowiedź jest niejednoznaczna, warto dokładniej przeanalizować odpowiednie wymagania normy.
Lista ma charakter orientacyjny i nie zastępuje pełnej oceny zgodności systemu z ISO 45001.
Najczęstsze błędy w interpretacji wymagań ISO 45001
„Mamy ocenę ryzyka zawodowego, więc spełniamy wymagania ISO 45001”
Ocena ryzyka zawodowego stanowi ważny element zarządzania BHP, ale norma obejmuje znacznie więcej zagadnień, w tym przywództwo, uczestnictwo pracowników, monitorowanie, zarządzanie zmianą i doskonalenie.
„Za ISO 45001 odpowiada wyłącznie służba BHP”
Służba BHP może pełnić ważną rolę w systemie, jednak odpowiedzialność najwyższego kierownictwa za jego skuteczność nie może zostać przekazana w całości jednej osobie lub działowi.
„Wystarczy przeszkolić pracowników, aby ograniczyć zagrożenia”
Szkolenia są istotne, ale nie zawsze stanowią najskuteczniejszą metodę ograniczania ryzyka.
W pierwszej kolejności należy rozważyć eliminację zagrożenia, zastąpienie niebezpiecznego rozwiązania i odpowiednie środki techniczne.
„ISO 45001 wymaga wielu nowych procedur”
Nie zawsze. Norma wymaga określonych informacji udokumentowanych, ale sposób ich organizacji powinien być dostosowany do rzeczywistej działalności firmy.
„Jeśli nie było wypadków, system działa prawidłowo”
Brak wypadków nie dowodzi automatycznie, że zagrożenia są właściwie zarządzane.
Należy również analizować zdarzenia potencjalnie wypadkowe, zgłoszenia zagrożeń, skuteczność zabezpieczeń i realizację działań zapobiegawczych.
„ISO 45001 nie obejmuje zdrowia psychicznego”
To błędne przekonanie. Już ISO 45001:2018 uwzględnia zagrożenia psychospołeczne i czynniki związane z organizacją pracy.
„Certyfikat oznacza, że firma nie może mieć wypadków”
Certyfikat potwierdza zgodność Systemu Zarządzania BHP z wymaganiami normy w zakresie objętym certyfikacją. Nie stanowi gwarancji całkowitego wyeliminowania ryzyka zawodowego.
ISO 45001:2027 – co z wymaganiami nowej normy?
Obowiązującym wydaniem jest ISO 45001:2018 wraz z poprawką Amd 1:2024.
Równocześnie trwają prace nad nową wersją normy, której publikacja jest przewidywana w 2027 roku.
Prace nad ISO/DIS 45001 dotyczą dalszego rozwoju podejścia do zarządzania bezpieczeństwem i zdrowiem w zmieniających się warunkach pracy.
Organizacje powinny jednak wyraźnie odróżniać wymagania aktualnie obowiązującej normy od propozycji zawartych w projekcie.
Czy trzeba czekać na ISO 45001:2027?
Nie. Organizacje mogą wdrażać i doskonalić system na podstawie aktualnego wydania ISO 45001.
Prawidłowe spełnienie obecnych wymagań dotyczących identyfikowania zagrożeń, konsultacji pracowników, zarządzania zmianą i oceny skuteczności procesów stanowi dobrą podstawę do późniejszego przeanalizowania zmian w nowej normie.
Szczegółowe informacje znajdziesz w artykule Nowa norma ISO 45001:2027 – planowane zmiany względem ISO 45001:2018.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o wymagania ISO 45001
Jak spełnić wymagania ISO 45001 w swojej organizacji?
Znajomość wymagań normy jest pierwszym krokiem. Kolejnym jest ustalenie, w jaki sposób odnoszą się one do rzeczywistych procesów, zagrożeń i warunków pracy.
Nie każda organizacja musi przygotowywać System Zarządzania BHP od podstaw.
Jeżeli Twoja firma posiada już dokumentację BHP, oceny ryzyka, ustalone odpowiedzialności i odpowiednie mechanizmy nadzoru, część rozwiązań może zostać wykorzystana przy dostosowaniu systemu do ISO 45001.
Najważniejsze jest sprawdzenie, czego jeszcze brakuje oraz czy funkcjonujące rozwiązania rzeczywiście spełniają wymagania normy.
Potrzebujesz pomocy w spełnieniu wymagań ISO 45001?
Instytut Kształcenia Menadżerów Jakości wspiera przedsiębiorstwa i instytucje w interpretowaniu oraz stosowaniu wymagań norm systemów zarządzania.
W zależności od potrzeb organizacji możesz skorzystać z pomocy przy opracowaniu dokumentacji, dostosowaniu procesów i przygotowaniu Systemu Zarządzania BHP do niezależnej oceny.
Dowiedz się, jak wygląda wdrożenie ISO 45001 i jakie rozwiązania można zastosować w Twojej organizacji.
Jeśli potrzebujesz potwierdzenia zgodności systemu przez zewnętrzną jednostkę, poznaj również wymagania i procedurę uzyskania certyfikatu ISO 45001.
Szkolenia z wymagań normy ISO 45001
Jeżeli odpowiadasz za System Zarządzania BHP, przygotowujesz się do funkcji pełnomocnika lub audytora wewnętrznego, możesz rozwinąć swoje kompetencje podczas szkolenia IKMJ.
Szkolenia ISO 45001 – Wymagania normy, Pełnomocnik i Audytor Wewnętrzny.
Skuteczny System Zarządzania BHP to nie tylko zgodność z wymaganiami ISO 45001, ale przede wszystkim umiejętność zapobiegania zagrożeniom i systematycznego poprawiania bezpieczeństwa pracy.

